rzecz o pierworództwie

...od dłuższego czasu kładę się spać późno. Sny są intensywne i złowrogie: wielki biały ekran, rzędy przypisów tasowanych w nieskończoność, według tajemnego klucza. Co chwila budzi mnie irytacja, że mój sen nie spełnia wymagań wypoczynku głębokiego i ośmiogodzinnego. Potem, na dwie godziny przed pobudką, zasypiam naprawdę. Wówczas śni mi się coś realnego, z wciągającą fabułą. Nie chce mi się wstawać.

Niedawno, dokładnie w punkcie G mojego snu, przez dwie godziny śni mi się, że jem ziemniaki. Ziemniaki są w szorstkich mundurkach: sen jest bardzo wierny sensorycznie. Buchają ciepłem i parą. Trzymam je na odległość widelca i obieram nożykiem. Opuszki mam przyjemnie poparzone. Obok mnie leży kostka twardego masła (polska kostka, nie amerykański sztyk) i otwarta solniczka. Nie taka z dziurkami, tylko w formie małego cebrzyka, wypełniona kryształkami. Zanurzam w niej palec, wilgotny od pary, i próbuję posypać obrany ziemniak. Sól zostaje mi między palcami, czule drapiąc. Kawałek masła, który dałam na czubek, rozpływa się momentalnie i zjeżdża mi w dół na dłoń.

Nie chce mi się wstawać.

Smoliste kartacze wygrzebywane kijkiem z dymiącego paleniska, na oślep, bo gorąc gryzie w oczy. Gdzieś na końcu podchodowego labiryntu, już po skwierczących kiełbasach, czarnym od ognia chlebie i wielu wielu piosenkach. (Amerykański opiekun, który szedł z nami, uznał grę w podchody z podziałem na płcie za seksistowską. Nie mógł zrozumieć sadyzmu, z jakim chłopcy i dziewczynki pastwili się nad sobą w okrutnych, zostawianych na szlaku zadaniach). Nie ma masła, jest tylko margaryna, ostatnia zemsta komunizmu. Soli jednak dostatek. Popiół wżera się kilka milimetrów pod skórkę, a potem złota skrobia. Ziemniaki jemy tuż przed powrotem. Chłopcy szczają w tlące się palenisko, niby dla pewności, że już się wszystko zagasiło. W takich chwilach warto by też mieć taką aparaturę, dzięki której można celować prosto w sczerniałe polano. Pssss! Leżę z dziewczynami w krzakach i chichoczę. Popiół między zębami, gwiazdy między wierzchołkami drzew.

Nie chce mi się wstawać.

***

Chcę przyrządzić potrawę z soczewicy, czerwoną potrawę, która sprawi, że zapomnę o moim pierworództwie. (Pierworództwo: pierwotnie urodziłam się w Polsce, w mieście zaciętych i umarłych. Mama zabierała wózek na cmentarz żydowski. Cicho-zielono. Trawa porastała groby i wózek, i niespokojne dzieje, ze stoickim spokojem. Czy to da się sprzedać? Podobno. Podobno wszystko się da). Ale nie potrafię tu znaleźć dobrych ziemniaków. W supermarkecie z białym światłem oglądam siedem różnych rodzajów, jakie mam do dyspozycji. Przerośnięte ziemniaki zalaminowane pojedynczo w folię: do mikrofali. Żółte ziemniaki pakowane po trzy na styropianowej tacce: na grilla. Są ziemniaki Yukon i ziemniaki Russet, i ziemniaki fioletowe, które po rozkrojeniu w niczym się nie różnią od zwykłych. Są ziemniaki pakowane w siatkę po dwa i pół kilo i po pięć kilo. Są też i luzem. Decyduję się na te ostatnie, bo siatki raczej nie przerobię. Z obrzydzeniem przebieram w czystych, gładkich, umytych chlorem skórkach.

Soczewica nie pachnie jak trzeba. Zamiast wąsatego korzenia selera muszę wrzucić mało aromatyczny naciowy. Pietruszki są włókniste i mydlane. Ziemniaki, primadonny potrawy, po ugotowaniu rozpadają się jak mąka. Francuska musztarda niby taka sama, ale jednak za słodka. Dziabię widelcem w nawarzonej brei i myślę, że za chwilę uformuję z tego nieszczęścia kulę i zacznę żonglować, jak ten chłopaczek z mojego dzieciństwa. (Rodzice mu powiedzieli: „Dopóki talerz nie będzie pusty, nie wstaniesz od stołu”. Mały był rozgarnięty: poczekał, aż go zostawią, po czym uformował z jedzenia wielką kulę i rzucił w sufit. Miał szczęście: przykleiła się na amen. Mały pobiegł się bawić. Kulę odkryto kilka lat później, przy malowaniu mieszkania. Sprawa „przyschła”).

Wania, Ukrainka-ekspatriantka, zachęca mnie do starania się o obywatelstwo i patrzy na mnie z niezrozumieniem, gdy mówię, że przy wypełnianiu formularzy zostawiam zawsze puste miejsce obok „kraju zamieszkania”. „Czy Polska nie uznaje podwójnego obywatelstwa?” - pyta, bo Ukraina nie uznaje. Polska uznaje. „Więc dlaczego masz opory?”

Wzruszam ramionami. Nie mam oporów - chcę jej powiedzieć. - Żadnych oporów nie mam, naprawdę. Za wielką miskę czerwonej potrawy z prawdziwymi ziemniakami oddam ci wszystko, co chcesz.